Met olieverf op papier schilderen, voordelen en nadelen

Op papier kan heel goed met olieverf geschilderd worden, mits het maar goed geprepareerd is met gesso en dus bestand is tegen de olie van de verf. Maar is schilderen met olieverf op papier nu aan te raden of niet en wat zijn de voor- en nadelen? In deze blogpost zet ik uiteen wat mijn eigen ervaringen zijn en wat ik persoonlijk de voordelen en nadelen vind.

Papier zorgt sneller voor nieuwe creatieve ontwikkelingen 

Schilderen op papier geeft minder het gevoel dat je perse een heel goed of ‘perfect’ werk moet maken, want mocht het schilderij mislukken dan is dat geen ramp omdat papier nu eenmaal goedkoop is. Om die reden is papier wat laagdrempeliger en ook zeer geschikt om nieuwe dingen uit te proberen. Ik heb zelf al veel nieuwe ontdekkingen gedaan al schilderend op papier, zoals op onderstaand schilderij te zien is. Op dit schilderij bracht ik niet alleen veel witte verf aan op de plek waar ik het licht vandaan wilde laten komen maar ook experimenteel op de plek waar het pad door het bos moest komen. Toen ik later met wat losse blauwe lijnen in de overvloedig aanwezige witte verf aangaf waar ongeveer het pad moest gaan komen bleek opeens een heel mooi effect te zijn ontstaan. Dit 'witte pad' heb ik later nog een paar keer toegepast in werken op doek. 

Een van mijn olieverf schilderijen op papier waarin ik improviserend nieuwe ontdekkingen deed

Papier neemt weinig opbergruimte in

Papier is logischerwijs dunner dan doek (nou ja niet dunner dan het doek zelf, maar wel dunner dan het doek en het frame :)) en dus neemt het minder opbergruimte in, een rij met veel doeken neemt al gauw veel plek in. 

Papier is makkelijker op gewenst formaat aan te passen 

Het formaat van een doek wijzigen is niet echt mogelijk, tenzij je heel handig bent in het zelf maken van je eigen doeken en een doek weet op te spannen. Ik kan dat zelf (nu nog) niet dus voor mij is dat geen optie, en dus heeft papier voor mij als grote voordeel dat het makkelijk op een eigen gewenst formaat kan worden gesneden. Ik heb dat trouwens nog niet vaak gedaan, alleen bij een paar acrylverfwerken zoals bij onderstaand werk, waarbij ik het formaat heb aangepast van A3 naar 37x30 cm. 

Aangepast papier formaat van A3 naar 37x30 cm

Papier is geschikt voor voorstudies, oefeningen en verkenningen 

Papier is zeer geschikt om even snel wat kleine voorstudies op te maken, of verkenningen om even te kijken hoe een schilderij er uit kan komen te zien. Hierbij kun je dan verschillende mogelijkheden uitproberen. Ook is het geschikt om al schilderend op doek tussendoor kleine oefeningen op te doen. Stel je bent met een schilderij op doek bezig en je weet even nog niet hoe je iets moet schilderen, bijvoorbeeld een rij dennenbomen of een bootje in een meer, ik noem maar iets, dan kun je tussendoor even een klein vel papier pakken en daarop in het klein met olieverf deze objecten oefenen, heb je het eenmaal in de vingers dan kun je met je oefening als voorbeeld terug naar het doek. Voor dit soort dingen is papier echt zeer handig. Onderstaand werk was geen tussendoor oefening, maar wel een studie om even te kijken of ik een raam met zonlicht kon schilderen, dus het was meer een verkenning.

Studie naar het schilderen van een raam met zonlicht met olieverf op papier

Maar zijn ook nadelen 

Een werk op echt doek gemaakt ziet er meteen veel mooier uit dan werk op papier, het heeft meer klasse, maar dat is dan weer mijn mening en dus een persoonlijke kijk. Ook is het denk ik lastiger om schilderijen op papier gemaakt goed in te lijsten, al moet ik zeggen dat ik de mogelijkheden hierin nog moet ontdekken, misschien kom ik op den duur nog oplossingen tegen die het ook mogelijk maken werken op papier mooi in te lijsten. Een voordeel van doek is ook dat het zonder lijst aan de muur gehangen kan worden. Dat gaat met papier niet lukken. Het volgende kunstwerk had ik achteraf gezien liever op doek geschilderd, de reden waarom ik het op papier begon te schilderen was omdat het op dat moment nog maar een studie was.

Een groot nadeel van papier is de kwetsbaarheid, dit geldt trouwens voor alle kunstwerken op papier gemaakt, hoekjes kunnen bij stoten snel omvouwen en beschadigen, papier kan kromtrekken bij veel vocht, en grote vellen papier kunnen gaan bobbelen wanneer ze met gesso worden bewerkt. Daarnaast heeft gewoon papier niet die karakteristieke canvas textuur dat doek wel heeft. Kortom, al met al is papier naar mijn mening minder geschikt om serieuzere werken op te gaan maken, en is het daardoor ook minder geschikt om te verkopen, maar er kunnen wel  degelijk mooie werken op gemaakt worden. 

Op echt doek ziet een olieverf schilderij er toch wat mooier uit dan op papier

Samenvattend

Papier is naar mijn mening een mooie laagdrempelige drager dat prima gebruikt kan worden voor voorstudies, voor verkenningen, voor werken die je niet wilt verkopen, voor tussenstudies, voor schetsen ten behoeve van groter werk op doek, en om wat vrijer op te kunnen werken zodat nieuwe ontdekkingen kunnen worden gedaan en dus de creativiteit wordt gestimuleerd. Nadelen zijn echter de kwetsbaarheid, het minder geschikt zijn voor verkoopdoeleinden en de vraag of het wel goed ingelijst kan worden. Voor echte serieuzere werken is het naar mijn mening dan ook beter om op doek te gaan werken. Mocht het te vaak gebeuren dat een schilderij op papier, dat slechts bedoeld was als studie, uitmondt in een zeer mooi werk dan is het raadzaam om voortaan ook deze `studies' en `probeersels meteen op doek te gaan maken. Je kunt beter een tegenvallend werk op doek hebben gemaakt dan een heel mooi werk 'helaas' op papier hebben geschilderd waarvan je dan denkt "had ik dit maar op doek geschilderd".