Omdat ik nu zelf ben begonnen met het maken van wat passe-partouts om schilderijen, op papier geschilderd, in te lijsten leek het me leuk om gelijk mijn opgedane kennis en ervaring te delen. Ik maak deze passe-partouts momenteel van gewoon wit tekenpapier van 250 grams. Ik weet dat dit uiteraard geen officieel echt passe-partout karton is, echte passe-partouts worden van speciaal karton gemaakt waarbij het venster onder een schuine hoek wordt gesneden en er zo'n mooi schuin randje in het venster ontstaat, maar in deze blogpost vertel ik gewoon even hoe ik eenvoudige passe-partouts maak van gewoon papier. Passe-partout zal ik in deze blogpost vaak afkorten als "ppt".
Allereerst mijn materialen en gereedschap
Ik maak nu passe-partouts van wit 250 grams papier, dit is dus zoals gezegd geen officieel dik ppt karton. Het papier wat ik heb is A2 formaat en meet 59,4 x 42 cm. Verder heb ik een goede snijmat, een behoorlijk goed en veilig mesje, en een heel goede aluminium liniaal van maar liefst 60 cm lang die speciaal bedoeld is om mee te snijden, zie foto. Tevens een potloodje om de lijnen mee te trekken, deze lijnen gaan nog heel belangrijk worden. En tot slot, een goedkoop leesbrilletje met hoge sterkte die het prima doet als vergrootglas.
Stap 1 – Eerst alles uittekenen en uitrekenen op een kladblaadje
Het is heel handig om op een kladblaadje het ontwerp van de ppt te tekenen en alle maten en afmetingen erbij te zetten nadat ze uitgerekend zijn. Er zijn feitelijk drie grenzen of drie rechthoeken die een rol spelen. Als eerste de buitenzijden van de ppt, bij een van mijn passe-partouts bedroeg deze 50x40 cm. Als tweede rechthoek de zijkanten van het op papier gemaakte schilderij, in mijn geval en in dit voorbeeld betreft dit een schilderij gemaakt op A3 formaat (42x29,7 cm). En als derde rechthoek het binnenvenster van de ppt, dat uiteraard iets kleiner is dan het schilderij zelf zodat het schilderij zich een stukje achter het ppt-papier bevindt, te weten 7mm overlap aan elke zijde.
Dit venster moet dan 40,6x28,3 cm worden, immers 42-2x0,7= 40,6 en 29,7-2x0,7=28,3. Ik merkte dat door het ontwerp van de ppt op een kladblaadje te tekenen alles veel makkelijker wordt en geen fouten meer gemaakt kunnen worden. Vervolgens heb ik de afstanden vanaf het venster tot aan de buitenste randen van de ppt berekend met:
50 - 40,6 = 9,4 → 9,4/2 = 4,7 cm
40 – 28,3 =11,7 → 11,7/2 = 5,85 cm
Dus de passe-partout wordt aan de korte zijden 4,7 cm breed en aan de lange zijden 5,85 cm hoog.
Ik heb even een tekening gemaakt en deze is als volgt:
Stap 2 – Het totaalformaat van de passe-partout uitsnijden
Allereerst: al het werk zoals lijnen trekken en uitsnijden op het passe-partout papier gebeurt op de achterkant van het papier, dus gedurende alle werkzaamheden ligt de ppt met de voorkant op de werktafel, deze werktafel hou ik dan ook goed schoon. Op de voorkant van de ppt worden dus geen lijnen getrokken.
Ik heb even een tekening gemaakt en deze is als volgt:
Stap 2 – Het totaalformaat van de passe-partout uitsnijden
Allereerst: al het werk zoals lijnen trekken en uitsnijden op het passe-partout papier gebeurt op de achterkant van het papier, dus gedurende alle werkzaamheden ligt de ppt met de voorkant op de werktafel, deze werktafel hou ik dan ook goed schoon. Op de voorkant van de ppt worden dus geen lijnen getrokken.
Omdat ik zelf alleen papier heb van 59,4x42 cm betekent dit dat ik eerst een formaat van 50x40 cm moet uitsnijden. Op zich is dit niet zo moeilijk, ik gebruik een mdf plaat die al in een fotolijst zat en een formaat van 50x40 heeft om de lijnen te tekenen. Door ook nog de diagonalen van deze rechthoek na te meten kan worden gecheckt of de getekende rechthoek echt loodrecht is. Het snijwerk wordt ietsje lastiger. Wat ik doe is de liniaal van 60 cm op het papiergedeelte leggen dat de uiteindelijke ppt gaat worden, want als per ongeluk verkeerd wordt gesneden dan kan alleen in het papier worden gesneden wat weg moet en niet in het papier dat ppt moet gaan worden. Mijn speciale snijliniaal heeft aan de onderzijde een antislipmat zodat deze tijdens het snijden niet kan verschuiven. Het resultaat van mijn snijwerk is een vel van precies 50x40 cm.
Stap 3 – Het venster uittekenen op het passe-partout papier
Omdat ik alles al heb uitgerekend en uitgetekend op het kladblaadje hoef ik alleen maar de snijlijnen te tekenen op het vel papier van 50x40 cm. Dit is nog steeds wel veel werk, want het komt best precies om langs alle zijden de snijlijnen goed en precies neer te zetten. Ik teken deze snijlijnen zo ver mogelijk door met potlood en in elk geval zo dat alle snijlijnen elkaar een paar cm flink kruizen. De reden hiervoor is dat als straks het schilderij, dat groter is dan het uitgesneden venster, op de achterkant van de ppt wordt gelegd (om in te lijsten) het venster niet meer zichtbaar is, en dus ook niet meer gezien kan worden wat de positie precies is van het schilderij ten opzichte van dat venster. Door de snijlijnen met potlood flink langer te maken zijn na het uitsnijden van het venster deze lijntjes in elke hoek nog steeds zichtbaar en kunnen die heel handig gebruikt worden als hulpmiddel om het schilderij goed te positioneren, zie de volgende foto met linksboven een stukje schilderij, daaronder het passe-partout en op de ppt de potloodlijnen zichtbaar, die precies aangeven waar het venster zich bevindt.
Na alle snijlijnen van het venster goed te hebben ingetekend met de liniaal leg ik het schilderij nog een keer hierop om dubbel te checken dat de snijlijnen er echt goed op staan en het schilderij overal de gewenste overlap heeft van in mijn geval 7mm. Zie de volgende foto.
Stap 4 – Snijden van het venster
De volgende stap is het venster uitsnijden, dit is precies werk. Ik leg hierbij weer de liniaal op het papiergedeelte dat ppt moet worden, zodat ik bij een eventueel verkeerd snijden in het papier snij dat er toch al af moet en niet in de ppt. Het lastige van het venster uitsnijden is dat al snijdend van boven naar beneden wel heel precies op de goede plek bovenaan kan worden begonnen, maar dat onderaan al snel iets te ver door kan worden gesneden. Ik voorkom dit door een paar mm voor het "eindpunt" van deze snijbaan te stoppen. Na alle vier de zijdes van de ppt zo te snijden snij ik alle vier de nog vastzittende mini-stukjes met de losse hand los. Dit is goed te doen, een sterke en goedkoope leesbril of een loep biedt hierbij hulp. Sowieso zijn loepen of sterke leesbrillen zeer handig als hulpmiddel bij dit werk. Op de volgende close-up foto is goed te zien hoe strak het uitgesneden hoekje is geworden.
Stap 3 – Het venster uittekenen op het passe-partout papier
Omdat ik alles al heb uitgerekend en uitgetekend op het kladblaadje hoef ik alleen maar de snijlijnen te tekenen op het vel papier van 50x40 cm. Dit is nog steeds wel veel werk, want het komt best precies om langs alle zijden de snijlijnen goed en precies neer te zetten. Ik teken deze snijlijnen zo ver mogelijk door met potlood en in elk geval zo dat alle snijlijnen elkaar een paar cm flink kruizen. De reden hiervoor is dat als straks het schilderij, dat groter is dan het uitgesneden venster, op de achterkant van de ppt wordt gelegd (om in te lijsten) het venster niet meer zichtbaar is, en dus ook niet meer gezien kan worden wat de positie precies is van het schilderij ten opzichte van dat venster. Door de snijlijnen met potlood flink langer te maken zijn na het uitsnijden van het venster deze lijntjes in elke hoek nog steeds zichtbaar en kunnen die heel handig gebruikt worden als hulpmiddel om het schilderij goed te positioneren, zie de volgende foto met linksboven een stukje schilderij, daaronder het passe-partout en op de ppt de potloodlijnen zichtbaar, die precies aangeven waar het venster zich bevindt.
Na alle snijlijnen van het venster goed te hebben ingetekend met de liniaal leg ik het schilderij nog een keer hierop om dubbel te checken dat de snijlijnen er echt goed op staan en het schilderij overal de gewenste overlap heeft van in mijn geval 7mm. Zie de volgende foto.
Stap 4 – Snijden van het venster
De volgende stap is het venster uitsnijden, dit is precies werk. Ik leg hierbij weer de liniaal op het papiergedeelte dat ppt moet worden, zodat ik bij een eventueel verkeerd snijden in het papier snij dat er toch al af moet en niet in de ppt. Het lastige van het venster uitsnijden is dat al snijdend van boven naar beneden wel heel precies op de goede plek bovenaan kan worden begonnen, maar dat onderaan al snel iets te ver door kan worden gesneden. Ik voorkom dit door een paar mm voor het "eindpunt" van deze snijbaan te stoppen. Na alle vier de zijdes van de ppt zo te snijden snij ik alle vier de nog vastzittende mini-stukjes met de losse hand los. Dit is goed te doen, een sterke en goedkoope leesbril of een loep biedt hierbij hulp. Sowieso zijn loepen of sterke leesbrillen zeer handig als hulpmiddel bij dit werk. Op de volgende close-up foto is goed te zien hoe strak het uitgesneden hoekje is geworden.
Na al dit werk is het eenvoudige passe-partout op gewoon papier klaar! Over het vastmaken van het schilderij in het passe-partout schrijf ik nog een keer een volgende blogpost, maar het wordt een zelfbedacht systeem waarbij ik geen plakband op mijn schilderij wil en het schilderij dus los in het systeem zit. Op de volgende foto leg ik alvast de gemaakte ppt op het schilderij om het geheel te kunnen bewonderen, want dat mag wel even na al dat werk.
In de volgende foto leg ik bij een ander schilderij gemaakt op A4 formaat ook even het frame van de lijst erbij om het geheel te bekijken. Trouwens, in veel van mijn passe-partouts koos ik ervoor, zoals op de foto's te zien is, om het schilderij iets hoger te positioneren in de ppt, dus de onderste rand heb ik dan wat hoger gemaakt dan de bovenste. Even terugkerend naar het voorbeeld van de passe-partout van 50x40 cm wil dit in cijfers zeggen dat in plaats van beide zijden 5,85 cm hoog te maken ik de bovenste bijvoorbeeld 5,35 cm doe en de onderste 6,35 cm. Dit geeft het schilderij iets meer power zeg maar, maar dat is een kwestie van smaak.
Nog een aantal tips
Een ppt maken kost wel even een flink uur, als de ppt goed gelukt is ben ik er wel voorzichtig mee, de ppt is van binnen open en blijft daarom makkelijk ergens aan haken en dan kan het papier makkelijk inscheuren. Ik bewaar gemaakte passe-partouts in een schone map en schrijf met een plakkertje erbij welke afmetingen de ppt heeft of bij welk schilderij het hoort. Bedankt voor het lezen!
Reacties
Een reactie posten