Papier met gesso geschikt maken voor olieverf

Een laag Gesso aangebracht, nog nat waardoor het papier tijdelijk nog bobbelt

Om met olieverf op papier te kunnen schilderen moet papier eerst worden beschermd tegen de olie van de olieverf, anders gaat de olie door het papier heen en kan het ‘t papier aantasten. Papier beschermen kan heel goed met gesso, een wit gronderingsmiddel (primer) gemaakt op acrylaatbasis. In deze blogpost deel ik mijn eigen ervaring met gesso. Het is wel raadzaam om als je zelf ook wilt schilderen op papier zelf proefondervindelijk te constateren hoeveel lagen gesso voor jouw werk het beste werken.

Papiersoorten die ik gebruik

Ik gebruik voor mijn olieverfschilderijen die ik op papier maak momenteel 250 grams papier, zowel A4 als A3 formaat. Ik grondeer dit papier met twee onverdunde lagen gesso en doe dit aan een zijde. Je kan gesso ook met water verdunnen maar dat heb ik zelf nog nooit gedaan. De eerste laag breng ik meestal aan in eerst verticale bewegingen, de tweede dan in horizontale, er ontstaat door de verticale en horizontale strepen een soort ruitjesachtig patroon op het papier, dit oppervlak geeft het gmaakte schilderij wat extra karakter. Ik gebruik voor de gesso gewoon een huistuinkeuken schilderskwast, wel let ik goed op de losse haren die van zo’n kwast kunnen afkomen, deze verwijder ik meteen als die op het papier terechtkomen. Ook verwijder ik ongewenste stofjes en dingetjes meteen. Het zou trouwens best kunnen zijn dat andere kunstenaars de gesso er op een veel egalere manier op het papier weten te verven dan ik het doe, dus zonder kwaststrepen, maar zoals gezegd is dit alles slechts mijn eigen werkwijze en zeker niet de one and only methode. 

De strepen van de gesso zijn goed zichtbaar en geven extra textuur aan het schilderij

Even wachten tussen beide gessolagen

Ik wacht altijd een paar uur of soms zelfs een dag (want dat is vaak het makkelijkst) met het verven van de tweede laag gesso zodat de eerste laag gesso goed door en door droog is, en het papier niet meer vochtig aanvoelt. Ik span het papier trouwens nooit op, het papier gaat tijdens het verven met gesso wel iets bobbelen, maar gek genoeg trekt dit vrijwel weg als het helemaal droog is. En met vrijwel bedoel ik dat er her en der nog wel iets van een lichte zweem van bobbeling te zien is, maar dit is wat mij betreft niet heel erg. Wel is het zo dat het eindresultaat na twee lagen gesso een vel papier wordt dat aan de zijkanten iets omhoog golft, maar dit is wat anders dan dat het papier duidelijk zichtbaar bobbelt. Mocht een schilderij op papier worden ingelijst dan verdwijnen die golven aan de zijkanten vanzelf. Er geldt wel altijd hoe dikker het papier hoe beter, ik zou qua papierdikte nooit lager dan 250 grams gaan wil je er met olieverf op schilderen, en het vooral houden bij kleine formaten van maximaal A3 formaat. Overigens vind ik dat papier vooral geschikt is voor studie- of verkenningsdoeleinden en niet zozeer voor het serieuzere werk en werk dat voor verkoop bedoeld is, maar dat wil natuurlijk niet zeggen dat werk op papier niet verkocht kan worden, tenslotte worden ook aquarellen op papier gemaakt en verkocht. Let er trouwens goed op dat behandeld papier met de nog natte gesso niet gaat vastdrogen aan het oppervlak waar het op ligt te drogen, bijvoorbeeld aan vellen papier die eronder liggen. 

Een vel papier met twee lagen gesso, helemaal droog

Het resultaat na twee lagen gesso 

Kleine formaten papier van A4 of A3 met gesso voelen behoorlijk stevig aan, het voelt minder kwetsbaar dan een gewoon vel papier. Omdat het vel nu stevig is blijft het vel papier ook best goed staan wanneer ik erop ga schilderen. Ik zet een vel papier van A3 formaat altijd iets schuin tegen de muur aan met een stevig stuk karton erachter. Met twee lagen gesso heb ik trouwens nog nooit meegemaakt dat de olieverf door het papier heen is gegaan, dus mijn ervaring is dat twee lagen gesso volstraan. Mede door deze ervaring ga ik er vanuit dat twee onverdunde lagen gesso meer dan voldoende zijn. Zoals gezegd golft het vel papier na twee lagen gesso wel iets op aan de zijkanten (zie de foto's boven en onder), maar dit vind ik niet storend. Echter, ik heb recent ook nog een gesso test gedaan op A2 formaat papier, wederom was dit 250 grams papier, echter hier ontstonden wel bobbels in het oppervlak. Daarom is denk ik A3 formaat wel het maximale geschikte formaat voor schilderen met olieverf bij 250 grams. Voor grotere formaten moet je naar zwaardere diktes gaan. 

Een vel papier met twee lagen Gesso, helemaal droog

Aanvulling in dit artikel: Olieverfschilderijen gemaakt met paletmes

Inmiddels heb ik ook werken met paletmes gemaakt op papier met twee lagen gesso. Met paletmes worden dikkere lagen olieverf geschilderd dan met een penseel. Mijn constatering is dat twee lagen gesso bij paletmes schilderijen niet altijd helemaal voldoende zijn, en dus drie lagen raadzaam zijn. Maar dit alles is mijn eigen ervaring, wanneer je zelf ook op papier wilt schilderen met olieverf zul je dit alles, zoals in de inleiding al aangegeven, zelf proefondervindelijk moeten uitvinden. Ik heb trouwens ook een test gedaan met slechts 1 laag gesso en schilderen met paletmes, en dan zie je de olieverf echt wel door het papier heenkomen. Dus die optie vervalt hoe dan ook :)

Hoe lang gaat een pot gesso mee?

Tot slot wilde ik nog iets zeggen over hoe lang een pot gesso meegaat. Moeilijk in te schatten, maar ik heb hier momenteel een pot gesso staan van 1000 ml die nu voor ca 85% leeg is, ik heb hiermee ongeveer 45 vellen papier van gesso voorzien, waarvan ongeveer 12 keer A4, 3 keer  A2 en 30 keer A3.  Dus dan heb je een indruk. Bedankt voor het lezen!