Schilderen met alleen zwart en wit met olieverf

Ik wilde met olieverf al lange tijd wat studies maken in alleen zwart en wit, en dus besloot ik de afgelopen maand januari om het maar eens te gaan proberen. De voordelen van schilderen in alleen zwart en wit zijn dat je geen fouten kunt maken met het ongewenst mengen van kleuren, iets wat bij olieverf snel kan gebeuren omdat de verf simpelweg niet snel droogt. Daarnaast is het een voordeel dat slechts twee tubes verf nodig zijn, dit zorgt er ook weer voor dat de werkplek niet vol ligt met veel tubes. Ook zijn minder penselen nodig en hoeven er dus minder penselen te worden schoongemaakt.

Ik heb tot nu toe vier zwartwit studies gemaakt op papier (42x30 cm), te weten met de ‘kleuren’ titanium white en payne’s gray. Payne’s gray geeft wel een wat blauwachtige kleur zwart, dus of de schilderijen helemaal 100% zwartwit zijn kan over gediscussieerd worden. Als eerste heb ik een impressie geschilderd van een eigen foto gemaakt in een besneeuwd Sonsbeekpark in Arnhem. Het resultaat is een wat romantisch en sereen tafereel van een boom in de winter. Na deze eerste studie was ik al meteen onder de indruk van de mooie sfeer dat schilderen in zwart en wit geeft. Overigens spreek ik liever van een verkenning dan van een studie: ik verken namelijk wat er allemaal kan ontstaan op het ‘doek’ door het uit te proberen. Onderzoek zou ook een treffende benaming kunnen zijn. 

(winterlandschap in zwart en wit geschilderd door Maarten Pietersma)

De tweede verkennende studie werd een impressie van een recent gemaakte foto van een weg in het bos van november vorig jaar. Er lag toen heel veel sneeuw maar ook hoog op de takken van de bomen, dit gaf een heel mooi gelijkmatig wit geheel. Een mooie foto dus om als uitgangspunt te nemen. Ik ben zelf tevreden over het resultaat, vooral over de beweging en ritme van de bomen, het is mooi kunstzinnig geworden en het is naar mijn mening de mooiste van de vier studies die ik gemaakt heb.

Weg door een winters bos, geschilderd met alleen zwart en wit

Het derde schilderij werd een impressie van een eigen foto van het Sonsbeekpark, wederom een winters tafereel. Deze studie is echter meer een illustratie geworden dan een kunstzinnig schilderij, maar desondanks ben ik toch wel aardig tevreden. Ik wil deze view van het Sonsbeekpark nog vaker gaan schilderen denk ik, maar dan als zonnig lentetafereel op groter formaat en in kleur.

Impressie van park Sonsbeek in Arnhem in de winter

Tot slot heb ik er deze maand februari nog een gemaakt, dit is echt een minimal schilderij geworden van een besneeuwde heuvelachtige weide met een solitaire boom als thema. De grote lege vlakken geven het schilderij iets kunstzinnigs, de leegtes bepalen hier de sfeer. Van deze studie heb ik misschien wel het meest het gevoel dat het een schilderij is. 

Poetisch zwart wit schilderij van winters landschap

Conclusie
Schilderen met alleen zwart en wit geeft veel voldoening, ik kan het iedereen die schildert aanraden om het een keer te proberen. Schilderijen krijgen iets filmachtigs en fotografisch, zoals zwartwit foto’s in oude fotoalbums dat ook hebben. Ik denk dat ik zeker nog wel meer schilderijen in zwart en wit ga maken. Nog een tip, als je in zwartwit gaat schilderen en je maakt foto’s van je werk, zorg er dan wel voor dat die foto’s de juiste kleurtemperatuur hebben en niet te gelig van kleur worden. Een andere tip: zorg ervoor dat je kwasten goed schoon zijn zodat er niet per ongeluk restjes gekleurde verf in je zwart wit schilderij terecht komen. 

Update

Na de hierboven getoonde vier zwartwit schilderijen heb ik er nog twee gemaakt:

Winter in Park Klarenbeek 2, Februari 2025
Zwart en wit schilderij, olieverf op papier, 42x30 cm

Winter Forest Road 2, Februari 2025
Zwart en wit schilderij, olieverf op papier, 42x30 cm