Wat is beter, schilderen met olieverf of met acrylverf?

Toen ik in 2021 weer begon met schilderen was dat in eerste instantie met acrylverf. Acrylverf droogt snel, en aangezien ik gewoon even wat dingen wilde uitproberen leek mij acrylverf op dat moment het handigst. Het sneldrogende acrylverf heeft het grote voordeel dat snel over lagen heen en kan worden geschilderd en dus makkelijk dingen verbeterd kunnen worden. Daarom is acrylverf ook zeer geschikt om eerst bijvoorbeeld een achtergrond te schilderen zoals luchten of bomen die ver weg zijn, en daar overheen elementen in het landschap die dichterbij staan, zoals bomen dichtbij. Mij viel al meteen op dat acrylverf toch best veel kleurkracht heeft. Ook kan met acrylverf een goede schilderstoets worden gerealiseerd zoals in een van mijn volgende schilderijen te zien is.

 

Met acrylverf kan wel degelijk schilderachtig geschilderd worden

Maar toch begon ik in 2022 steeds meer zin te krijgen om weer eens met echte olieverf te gaan schilderen en in augustus zette ik dan ook de ‘grote’ stap en kocht een paar tubes. Ik was meteen al enthousiast, in vergelijking met acrylverf is olieverf meer een soort pasta en de kleuren lijken wat dieper te gaan dan acrylverf en bovendien wat levendiger te zijn. Toch vond ik het schilderen met olieverf niet meteen makkelijk. Je kan, zo dacht ik toen, niet zomaar snel iets verbeteren of veranderen door een nieuwe laag olieverf over een zojuist aangebrachte laag te schilderen, dan gaan namelijk alle kleuren door elkaar lopen en wordt het een kleurenpuinhoop. Met acrylverf kan dit dus wel. Maar al gaanderweg werd ik steeds iets handiger in het schilderen met olieverf, als ik nu iets wil verbeteren dan haal ik met paletmes of met wattenstaafjes de olieverf op die plek weer zoveel mogelijk weg en kan ik op die plek met een andere kleur schilderen. Ook kan met een dikkere laag gewoon een andere kleur bovenop een nog natte onderste laag worden geschilderd, paletmessen zijn heel geschikt om dit te doen. Een zeer mooie eigenschap van olieverf is het relief dat met deze verf gerealiseerd kan worden, zeker met een paletmes is het heel mooi om te zien hoe dikkere lagen olieverf het gemaakte schilderij extra sfeer geven, een schilderij wordt er een echt schilderij van.

In dit olieverf schilderij heb ik de rode verf met paletmes op de nog natte groene onderlaag 'gelegd'

Een probleem waar ik bij olieverf nog wel lange tijd tegenaan liep was het reinigen van de penselen. Ik gebruikte daar een tijdje terpentine voor, maar dat is nou niet bepaald gezond spul. Vervolgens ben ik een tijdje mijn penselen gaan ‘reinigen’ met zonnebloemolie, maar dat werd niet echt een succes. Ik was dan ook erg blij toen ik penselenzeep ontdekte, dit is milieuvriendelijk en gezondheidsvriendelijk. Met deze zeep kan ik mijn penselen behoorlijk goed schoon krijgen. Bij dikkere penselen lukt het soms niet helemaal goed en blijkt de penseel door restanten olieverf helaas toch hard te zijn geworden, maar de dunne penselen worden wel altijd goed schoon. Ook gebruik ik deze zeep om mijn handen te reinigen, voor dit doel gebruik ik trouwens ook regelmatig afwasmiddel. Het allerhandigst is trouwens werken met alleen paletmes, je hoeft dan geen penselen te reinigen, alleen maar het paletmes en dit is in een seconde of twee gedaan. Acrylverf heeft qua reinigen meer voordelen dan olieverf, schoonmaken gebeurt met water en ook verf op je handen was je eenvoudig met water weg. Vergeet je echter op tijd je penselen schoon te maken dan kun je ze wel weggooien, de verf droogt immers snel. Ook tijdens het schilderen met acrylverf moeten penselen regelmatig met water gespoeld worden, terwijl ik bij olieverf mijn penselen rustig een nachtje laat liggen om er de volgende dag mee verder te gaan. Op die tweede dag reinig ik dan wel alle penselen. 

Detail uit met paletmes gemaakt olieverfschilderij met duidelijk zichtbare dikke verftextuur

Een voordeel van acrylverf is dat je er meteen mee op ongeprepareerd doek, karton of papier kunt schilderen, er is geen gesso nodig zoals bij olieverf. De olie van olieverf trekt namelijk door het doek of papier heen wanneer er geen gesso op zit, daarom moet er een laagje gesso op gedaan worden. Veel kant en klare doeken zijn al voorzien van zo'n laagje. Een nadeel van acrylverf is weer dat als je het op te dun papier schildert en/of teveel water gebruikt het papier kan gaan bobbelen. 

Een nadeel van olieverf is dat niet te lang kan worden doorgeschilderd daar waar dit met acrylverf wel kan. Als een eerste laag olieverf namelijk aan de bovenkant droog is (maar nog niet helemaal door en door droog is) en je schildert daar weer overheen met een nieuwe laag dan kan het zijn dat de onderste laag langer moet drogen dan het nieuwe dunnere laagje wat je er zojuist overheen hebt geschilderd. Het gevolg kan dan zijn dat er scheurtjes in de bovenste laag ontstaan. Daarom moet als een eerste laag droog is lang worden gewacht totdat er een nieuwe laag op mag. De andere optie is om het schilderij in een keer in een sessie te schilderen, zoals de impressionisten deden. Een ander nadeel van de lange droogtijd van olieverf is ook dat als een schilderij af is ik het nog zeker twee weken moet laten staan om te drogen en bij schilderijen gemaakt met paletmes hou ik meestal drie weken aan. Het schilderij is dan nog niet volledig droog maar wel droog genoeg aan de bovenkant om het veilig op te kunnen bergen. Bij olieverf kunnen verschillende kleuren overigens ook onderling een verschillende droogtijd hebben, ook daarmee moet rekening gehouden worden.

Mooi mistachtig effect met olieverf door de bomen ver weg nagenoeg wit te schilderen

Ga ik zelf weer een keer met acrylverf schilderen? Ik denk het niet, en dat is niet omdat acrylverf slecht zou zijn of niet fijn is, integendeel, maar gewoon omdat olieverf voor mij net wat echter aanvoelt, de nadelen van olieverf zijn voor mij voordelen geworden omdat ik de ‘nadelen’ heb benut. Van te voren hou ik al rekening met welke kleuren ik waar op het doek zet zodat het mengen van de kleuren op het doek geen ongewenste resultaten oplevert. Door vooruit te denken kan ik nu makkelijker nat in nat werken zonder vervelende gevolgen. Het feit dat olieverf zo makkelijk mengt op het doek is eerst even wennen wanneer je aan acrylverf gewend was, maar het wordt al snel een voordeel als je ziet dat je er mooie effecten mee kunt maken zoals mistige luchten. Ik vind het ook geen probleem dat werken lang moeten drogen, het hoort er gewoon bij. Maar om ook toch nog even de kwaliteit van acrylverf te benadrukken sluit ik deze post af met een acrylverfwerk uit 2022.